Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Interpelacja w sprawie stwierdzenia zgodności z prawem informacji Ministra Skarbu Państwa o zwolnieniu podatkowym tzw. transzy pracowniczej, umieszczonej w prospekcie emisyjnym sprzedaży akcji Banku Handlowego w Warszawie SA

   Szanowny Panie Premierze! W dniu 7.05.1997 r. Komisja Papierów Wartościowych decyzją nr RF-411-0/97-49/97 wyraziła zgodę na dopuszczenie do publicznego obrotu 65 mln akcji zwykłych na okaziciela serii ˝A˝ Banku Handlowego. W treści wyżej wymienionej decyzji KPW użyła terminu ˝oferta publiczna˝ dla oznaczenia trybu sprzedaży wszystkich akcji objętych tą decyzją, łącznie z akcjami, które miały być przeznaczone do zbycia na rzecz pracowników Banku Handlowego, zgodnie z uchwałą nr 18 Rady Ministrów z 25.03.1997 r. Fakt, iż transza pracownicza (stanowiąca 7,14% całego kapitału akcyjnego) należała do kategorii akcji zbywanych przez Skarb Państwa w ofercie publicznej, Komisja Papierów Wartościowych potwierdziła w postanowieniu z dnia 31.03.2000 r., zawierającym wyjaśnienie, że użyty w decyzji z 7.05.1997 r. termin ˝publiczna oferta˝ odnosi się do wszystkich wprowadzonych do publicznego obrotu akcji serii ˝A˝.

   Minister Skarbu Państwa w prospekcie sprzedaży akcji z 27.03.1997 r., zwanym dalej ˝prospektem emisyjnym˝, zaoferował sprzedaż wprowadzonych do obrotu publicznego akcji Banku Handlowego w ilości 61 750 000, tj. w ilości pomniejszonej tylko o obowiązkową 5-procentową rezerwę reprywatyzacyjną. Zgodnie z zapisami zawartymi na str. 25 i następnych prospektu emisyjnego oraz w zamieszczonym na str. 282-284 ˝Regulaminie nabywania akcji przez pracowników Banku Handlowego w Warszawie w ramach oferty publicznej˝ integralną częścią składową oferty była transza pracownicza. Zamiar sprzedaży tych akcji w ofercie publicznej oraz fakt, że do procesu prywatyzacji banku nie stosuje się obowiązującej w 1997 r. ustawy z dnia 13.07.1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, dodatkowo został potwierdzony w piśmie Ministra Skarbu Państwa z 13.05.1997 r., przesłanym do działających w Banku Handlowym organizacji związków zawodowych.

   Oświadczenia wprowadzającego akcje do publicznego obrotu Ministra Skarbu Państwa zamieszczone w prospekcie emisyjnym (złożone pod rygorem odpowiedzialności cywilnej i karnej z art. 114 § 2 oraz art. 118 § 1 ustawy z 22.03.1991 r. Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi i funduszach powierniczych (Dz.U. z 1994 r. Nr 58, poz. 239, z późn. zm.) jednoznacznie wskazywały, że nabywane przez pracowników Banku Handlowego akcje stanowią integralną część oferty publicznej. Fakt ten został potwierdzony urzędowo także w zaświadczeniu wydanym przez Ministra Skarbu Państwa z dnia 11.04.2001 r., a także w 2005 r. i w 2006 r., zgodnie z wymogami art. 217 K.p.a.

   Nabywający (odpłatnie) akcje pracownicy Banku Handlowego (ponad 4 tys. osób) byli przekonani, że kupują akcje zarówno dopuszczone do publicznego obrotu, jak też na podstawie oferty publicznej, tj. w warunkach spełniających ustawowe przesłanki zwolnienia od podatku dochodowego od dochodów z tytułu sprzedaży tych akcji na podstawie art. 52 pkt 1 lit. a updof. Przepis ten bowiem w brzmieniu obowiązującym od 1.01.1997 r. stanowił, że zwalnia się od podatku dochodowego w okresie od 1.01.1993 r. do 31.12.2000 r. m.in. dochody ze sprzedaży akcji dopuszczonych do obrotu publicznego, nabytych na podstawie publicznej oferty.

   Reasumując zatem, należy stwierdzić, że za zwolnieniem akcji pracowniczych BH z podatku dochodowego świadczą następujące niepodważalne fakty i ważne decyzje administracyjne:

   - decyzja Komisji Papierów Wartościowych z 7 maja 1997 r. o wprowadzeniu wszystkich akcji Banku Handlowego do publicznego obrotu,

   - postanowienie Komisji Papierów Wartościowych i Giełd z dnia 31.03.2000 r. wyjaśniające, że użyty termin ˝oferta publiczna˝ odnosi się do wszystkich wprowadzonych do publicznego obrotu akcji BH, w tym akcji pracowniczych, spełniających warunek nabycia w publicznym obrocie i w ramach oferty publicznej, co gwarantowało zwolnienie z opodatkowania od dochodu,

   - fragmenty prospektu sprzedaży akcji Banku Handlowego w Warszawie SA stwierdzające, że: a) akcje pracownicze BH zostały wprowadzone do publicznego obrotu, b) akcje pracownicze BH oferowane były w ramach oferty publicznej,

   - zaświadczenie wydane przez Ministerstwo Skarbu Państwa w dniu 11.04.2001 r. oraz wydawane w 2005 r. i w 2006 r., z którego wynika, że akcje pracownicze BH zostały zaoferowane w ramach oferty publicznej. W trybie art. 217 K.p.a. zaświadczenia takie są dalej wydawane pracownikom BH - Minister Skarbu Państwa podtrzymuje swoje stanowisko co do dopuszczenia akcji do publicznego obrotu i sprzedaży akcji w ofercie publicznej,

   - opinia Biura Studiów i Ekspertów Kancelarii Sejmu z dnia 5.02.2001 r. z pismem Przewodniczącego Komisji do Spraw Kontroli Państwowej stwierdzające zwolnienie podatkowe,

   - protokoły Najwyższej Izby Kontroli z października 1999 r. zawierające zapis, że dwa banki z trzech kontrolowanych (PBK SA i PKO SA) zostały pouczone o konieczności poinformowania pracowników o ciążącym na tych osobach obowiązku podatkowym w przypadku zbycia akcji. Zapis ten nie został skierowany do Banku Handlowego w Warszawie SA. Fakt ten świadczył o braku obowiązku podatkowego w odniesieniu do pracowników BH,

   - pismo Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych SA z dnia 29.11.2005 r. informujące o przekazaniu do depozytu akcji z publicznego obrotu z transzy pracowniczej,

   - informacja do Raportu Okresowego Komisji Europejskiej z postępów Polski na drodze do członkostwa w UE (2001-2002), str. 29, cyt.: ˝Prywatyzacja Banku Handlowego miała miejsce w czerwcu 1997 r. Skarb Państwa zaoferował w ofercie publicznej 95% akcji banku w czterech transzach: dla inwestorów indywidualnych, instytucjonalnych stabilnych oraz dla pracowników˝,

   - decyzje (około 20) naczelników urzędów skarbowych w latach 1999, 2000, 2001) korzystne dla nabywców akcji zwalniających z podatku.

   Trzykrotnie fakt dopuszczenia akcji do publicznego obrotu został zaakceptowany przez Ministerstwo Finansów: pierwszy raz - poprzez niezgłoszenie uwag do sposobu prywatyzacji BH, drugi raz - poprzez niezgłoszenie uwag do prospektu emisyjnego i akceptację jego przez przedstawiciela ministerstwa zasiadającego w składzie KPWiG, trzeci raz - poprzez akceptację decyzji o dopuszczeniu wszystkich akcji BH do obrotu publicznego.

   Przedstawione powyżej dowody są niezmiernie ważne. Z samego prospektu sprzedaży wynika, że akcje pracownicze BH były dopuszczone do publicznego obrotu i były zbywane przez Skarb Państwa w ofercie publicznej. Wszystkie podane w prospekcie informacje są obwarowane bardzo surowymi sankcjami karnymi dla tych, którzy je sporządzili i zamieścili.

   Minister finansów poprzez swojego przedstawiciela w KPWiG nie zgłosił do prospektu żadnych zastrzeżeń. Tym samym zgodził się na zwolnienie akcji pracowniczych z podatku dochodowego od osób fizycznych.

   Zgodnie z orzecznictwem sądowym dokumenty urzędowe mają istotną moc dowodową i stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Z dokumentem urzędowym związane jest domniemanie prawdziwości jego treści. Organy podatkowe są zobowiązane uznać za udowodnione to, co wynika z treści dokumentu urzędowego. Organ prowadzący postępowanie nie może wobec tego swobodnie oceniać ani kwestionować treści dokumentu urzędowego, nie przeprowadzając na podstawie art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej dowodu przeciwko prawdziwości zawartych w nim informacji, stwierdzonego w dokumencie urzędowym, stanowi to naruszenie prawa.

   Komisja Papierów Wartościowych i Giełd jako organ administracji publicznej powołany do nadzoru nad rynkiem papierów wartościowych w Polsce jest najbardziej kompetentna do wypowiadania się w kwestii, jakie papiery wartościowe funkcjonują w publicznym obrocie i jakie były lub nie oferowane w ramach oferty publicznej, a więc w konsekwencji, czy są one zwolnione z podatku czy też nie. Podobnie Ministerstwo Skarbu Państwa jako podmiot wprowadzający akcje BH do publicznego obrotu.

   Urzędy skarbowe naruszyły zatem kompetencje KPWiG, interpretując na potrzeby prawa podatkowego, czy akcje pracownicze BH były dopuszczone do obrotu publicznego i czy były nabywane w ofercie publicznej. Niestety, aktualnie stosowana przez organy podatkowe interpretacja zarówno przepisów Prawa o publicznym obrocie, jak też updof sprowadza się do stanowiska, zgodnie z którym zbycie akcji przez Ministra Skarbu Państwa na rzecz pracowników Banku Handlowego nie może być traktowane jako publiczny obrót tymi akcjami i w konsekwencji dochód uzyskany ze sprzedaży tych akcji na GPW nie korzysta ze zwolnienia podatkowego.

   Wobec powyższego pragnę zapytać Pana Premiera:

   1. Czy jest błędna i sprzeczna z prawem informacja Ministra Skarbu Państwa o zwolnieniu podatkowym zamieszczonym w prospekcie emisyjnym sprzedaży akcji Banku Handlowego, która była przyczyną niezapłacenia przez byłych i obecnych pracowników BH podatku z tytułu ich sprzedaży w 1999 r. i 2000 r.?

   2. Czy rząd Pana Premiera wspólnie z resortami skarbu i finansów rozwiąże ten węzeł gordyjski, zawiązany na szyi pracowników BH przez rząd lewicowy?

   Wprawdzie przepis art. 2 Konstytucji RP stanowi, iż Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Ponadto zgodnie z art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Z cytowanej normy prawnej wynika zasada pewności prawa podatkowego oraz zasada sprawiedliwości. Taką ochronę w odniesieniu do nabywców akcji BH przewiduje Konstytucja RP, wskazując na uprawnienia obywateli w zakresie ochrony ich praw wynikające z treści przepisu art. 77 ust. 1 ustawy zasadniczej, który to przepis daje każdemu prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej.

   3. Czy rząd może w oparciu o przepis ww. art. 77 rozważyć korektę błędnych decyzji aparatów skarbowych, uwzględniając wynagrodzenie szkody tak, aby podatnicy - nabywcy akcji BH mogli do 30.04.2006 r. w rozliczeniach PIT za 2005 r. uwzględnić rozliczenie zwrotu pobranego podatku i odsetek, jeśli takie były pobrane przez urzędy skarbowe?

   W niniejszej sprawie mamy do czynienia z zagrożeniem wartości takich, jak ważne interesy podatników, ale także istotny interes publiczny (konieczność wydatkowania przez Skarb Państwa zasądzonych kwot odszkodowań i kosztów procesu; podważenie zaufania obywateli do organów państwa niestosujących zasad legalizmu, a także ewentualność podważenia zaufania inwestorów zagranicznych do angażowania się w inwestycje kapitałowe na GPW w obliczu podważenia decyzji o dopuszczeniu akcji Banku Handlowego do publicznego obrotu).

   Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich powstała sytuacja, w której jeden organ państwa stwierdza, że istnieje zwolnienie podatkowe, a drugi organ tego samego państwa neguje to zwolnienie, negatywnych skutków nie może ponosić obywatel.

   łączę wyrazy szacunku

   Poseł Artur Zawisza

   Warszawa, dnia 20 kwietnia 2006 r.