Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie polityki podatkowej wobec obywateli posiadających działki rolnicze poniżej 1 ha oraz nieruchomości na terenach wiejskich

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z przekazaną przy piśmie z dnia 12 marca 2001 r., nr SPS-0202-5980/01, interpelacją pana posła Władysława Stępnia w sprawie opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów rolnych o obszarze poniżej 1 ha uprzejmie informuję.

   Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (DzU z 1993 r. nr 94, poz. 431, ze zm.) za gospodarstwo rolne dla celów podatku rolnego uważa się obszar użytków rolnych, gruntów pod stawami oraz sklasyfikowanych w operatach ewidencyjnych jako użytki rolne, gruntów pod zabudowaniami związanymi z prowadzeniem tego gospodarstwa o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub o powierzchni użytków rolnych przekraczającej 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej lub osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej. Wprowadzenie normy obszarowej w wysokości 1 ha (w miejsce 0,5 ha) nastąpiło na wniosek rolników i organizacji społeczno-zawodowych z przyczyn niemających bezpośredniego związku z podatkami. Wyższą normę wprowadziły przepisy ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (DzU nr 10, poz. 53). Zmiany dokonano głównie w celu wyłączenia obowiązku opłacania składek na fundusz ubezpieczenia społecznego rolników w stosunku do osób posiadających gospodarstwa rolne od 0,5 do 1 ha. Nowelizacja wywołała jednak również konsekwencje w zakresie opodatkowania gospodarstw rolnych. Grunty gospodarstw rolnych o obszarze poniżej 1 ha zaczęły podlegać opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, którego stawki są wyższe od stawek podatku rolnego Ponadto ustawą z dnia 4 lipca 1996 r. o zmianie ustaw o podatku rolnym, o lasach, o podatkach i opłatach lokalnych oraz o ochronie przyrody (DzU nr 91, poz. 409) z definicji gospodarstwa rolnego zamieszczonej w ustawie o podatku rolnym usunięto ˝lasy i grunty leśne˝, co również zwiększyło liczbę gospodarstw rolnych niespełniających normy obszarowej 1 ha.

   Możliwość opodatkowania podatkiem rolnym stanowi w sensie ekonomicznym formę wspierania rolników posiadających gospodarstwa rolne powyżej 1 ha, czyli jest preferowaniem przez ustawodawcę gospodarstw zdolnych do towarowej produkcji przez zachęcanie rolników do powiększania areału gospodarstw rolnych.

   W celu częściowego zniwelowania negatywnych skutków wynikających ze zmiany przepisów ustawą z dnia 6 grudnia 1996 r. o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych i ustawy o finansowaniu gmin (DzU nr 149, poz. 704) wprowadzono odrębną, maksymalną stawkę podatku od nieruchomości dla gruntów będących użytkami rolnymi niewchodzącymi w skład gospodarstw rolnych w rozumieniu przepisów ustawy o podatku rolnym wykorzystywanych na cele rolnicze. Obecnie maksymalna wysokość stawki od 1 m2 powierzchni tego rodzaju gruntów wynosi 0,05 zł i zgodnie z ust. 2 art. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych stawka określana przez radę gminy nie może być niższa niż 50% górnej granicy stawki maksymalnej.

   W dniu 24 października 2000 r. do Sejmu RP zostały przekazane trzy projekty ustaw dotyczących opodatkowania nieruchomości: o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 2297), o zmianie ustawy o podatku rolnym (druk nr 2298) oraz projekt ustawy o podatku leśnym (druk nr 2299). Proponowane rozwiązania stanowią pierwszy etap zmian w systemie opodatkowania nieruchomości, mający przede wszystkim na celu ujednolicenie i uporządkowanie w tej materii przepisów. Zgodnie z projektem nowelizacji ustawy o podatkach i opłatach lokalnych rady gmin będą uprawnione do obniżenia stawki podatku od nieruchomości bez uwzględnienia obecnie obowiązującego ograniczenia w wysokości 50% górnej granicy stawki maksymalnej, co pozwoli na ustalanie przez rady gmin stawek podatku od nieruchomości dla gruntów wykorzystywanych na cele rolnicze w wysokości zbliżonej do stawek podatku rolnego. Projektuje się również rozszerzenie definicji gospodarstwa rolnego o rowy melioracyjne, które będą wliczane do jego powierzchni, co zwiększy ilość gospodarstw rolnych spełniających normę obszarową 1 ha. Ponadto w projekcie ustawy o zmianie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw przewiduje się m.in. zwolnienie od podatku od nieruchomości gruntów stanowiących nieużytki z wyjątkiem związanych z działalnością gospodarczą oraz zwolnienie dla użytków ekologicznych. Przewiduje się również dokonanie zmian w zasadach opodatkowania gruntów zadrzewionych i zakrzewionych. Lasem w rozumieniu projektu ustawy są grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako lasy, grunty leśne zabudowane oraz grunty zadrzewione i zakrzewione. Grunty zadrzewione i zakrzewione będą opodatkowane niższą stawką podatku leśnego w wysokości 50% stawki maksymalnej.

   Biorąc pod uwagę konieczność dokonania zmiany terminu wejścia w życie wymienionych wyżej projektów ustaw, aktualnie przygotowywana jest autopoprawka, w trakcie prac nad którą będą ponownie przeanalizowane zagadnienia związane z definicją gospodarstwa rolnego oraz możliwością zaliczenia do jego obszaru nieużytków. Propozycje te winny pozwolić na rozwiązanie części bieżących problemów z zakresu opodatkowania gruntów rolnych.

   Informuję ponadto, iż zarówno podatek od nieruchomości, jak i podatki rolny i leśny należą do grupy podatków majątkowych, których konstrukcja powoduje, iż opodatkowaniu podlega samo posiadanie majątku (nieruchomości, obiektów budowlanych) bez względu na wysokość dochodu, jaki majątek ten przynosi. Powiązanie w sposób systemowy wysokości obciążeń podatkowych rolników z uzyskiwanymi faktycznie dochodami byłoby możliwe w wyniku objęcia tej grupy zawodowej podatkiem dochodowym.

   Odnośnie do poruszonej przez pana posła problematyki bezrobocia na wsi informuję, iż trwają prace nad projektem zmiany ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (DzU nr 144, poz. 930, ze zm.). Zostały już zakończone uzgodnienia międzyresortowe i w najbliższym czasie projekt winien zostać przyjęty przez Radę Ministrów. W projekcie zakłada się umożliwienie pracodawcom (rolnikom) zatrudnienia większej liczby pracowników przy zachowaniu możliwości rozliczania się z podatku w formie karty podatkowej, w tym w szczególności podczas prac sezonowych, co winno przyczynić się do zmniejszenia bezrobocia na wsi.

   Ponadto pragnę zauważyć, iż w dniu 11 stycznia 2001 r. została przyjęta przez Sejm RP ustawa o zmianie ustawy o Inspekcji Sanitarnej, ustawy o utworzeniu Agencji Rynku Rolnego, ustawy o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, ustawy Kodeks celny, ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, badaniu zwierząt rzeźnych i mięsa oraz Inspekcji Weterynaryjnej i ustawy o administrowaniu obrotem z zagranicą towarami i usługami oraz o obrocie specjalnym. Ustawa m.in. przewiduje, iż funkcję agencji płatniczej dla programu SAPARD będzie pełnić Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Wejście w życie ustawy i uzyskanie akredytacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa umożliwi udzielanie pomocy finansowej w formie dotacji w ramach programu SAPARD m.in. na przedsięwzięcia tworzące nowe miejsca pracy na obszarach wiejskich, w tym w zakresie rozwoju działalności turystycznej, usług dla rolnictwa, rzemiosła, rękodzielnictwa, usług dla ludności, przetwórstwa rolno-spożywczego i infrastruktury wsi.

   Z poważaniem

   Sekretarz stanu

   Jan Rudowski

   Warszawa, dnia 6 kwietnia 2001 r.