Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie wydobywania kopalin naturalnych

   Szanowny Panie Marszałku! W załączeniu przedstawiam panu marszałkowi odpowiedź na interpelację pana posła Jerzego Jaskierni w sprawie wydobywania kopalin.

   Zasady i warunki wydobywania kopalin ze złóż określają przepisy ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. Prawo geologiczne i górnicze. Zgodnie z art. 15 ustawy wydobywanie kopalin ze złóż wymaga koncesji. Przy czym za złoże kopaliny ustawa uznaje takie naturalne nagromadzenie minerałów i skał oraz innych substancji stałych, gazowych i ciekłych, których wydobycia może przynieść korzyść gospodarczą. W sprawach nieuregulowanych w ustawie Prawo geologiczne i górnicze do koncesji stosuje się odpowiednio przepisy o podejmowaniu działalności gospodarczej.

   Wydobywanie żwiru, piasku i innych materiałów z wód powierzchniowych oraz na obszarze narażonym na niebezpieczeństwo powodzi, dla celów innych niż zaspokojenie potrzeb gospodarstwa domowego lub indywidualnego gospodarstwa rolnego, wymaga - zgodnie z art. 53 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne - pozwolenia wodnoprawnego. W pozwoleniu tym określane są szczególnie warunki poboru, ilość materiału, którą można pozyskać, i w razie potrzeby zakres robót dla zabezpieczenia linii brzegu (ubezpieczenia brzegów, odcinkowe roboty regulacyjne itp.). Na mocy art. 20 ust. 3 powołanej ustawy wydobywanie materiałów w związku z utrzymaniem wód (tj. zachowaniem lub odtworzeniem stanu ich dna i brzegów oraz konserwacją, remontem istniejących budowli regulacyjnych w celu zapewnienia swobodnego spływu wód i lodów oraz właściwych warunków korzystania z wody) wykonywanym przez jednostki działające w imieniu skarbu państwa nie wymaga pozwolenia wodnoprawnego. Wydobywanie kopaliny ze złoża spod wód oraz ze złoża na obszarze narażonym na niebezpieczeństwo powodzi wymaga zatem zarówno uzyskania koncesji na podstawie Prawa geologicznego i górniczego, jak i pozwolenia wodnoprawnego na podstawie Prawa wodnego.

   Uregulowanie spraw w przepisach jest prawidłowe i nie powinno budzić wątpliwości. Posiadanie pozwolenia wodnoprawnego nie zwalnia z wymogu posiadania koncesji, podobnie posiadanie koncesji nie zwalnia z obowiązku posiadania pozwolenia wodnoprawnego, jeżeli są one wymagane, gdyż w obu tych aktach administracyjnych rozpatrywane są odrębne aspekty korzystania z zasobów środowiska. Pozyskiwanie piasków i żwirów w ramach powszechnego korzystania z wód (jako służącego do zaspokojenia potrzeb osobistych i gospodarstwa domowego lub rolnego), zwyczajowo przyjęte w prawie, nie nasuwa zastrzeżeń. Uregulowanie w Prawie wodnym jest traktowane jako przepis szczególny w stosunku do Prawa geologicznego i górniczego. Pozyskiwanie kopalin w tym trybie może odbywać się w miejscach wyznaczonych przez starostę.

   Sprawa wydobywania piasku i żwiru w ramach koncesji oraz ich pozyskanie z wód na podstawie pozwolenia wodnoprawnego rodzą kontrowersje związane z faktem, że wydobywanie kopaliny ze złoża na podstawie Prawa geologicznego i górniczego wymaga ponoszenia większych nakładów (udokumentowanie złóż, sporządzenie projektu zagospodarowania złoża i planu ruchu zakładu górniczego, budowa i likwidacja zakładu górniczego, rekultywacja, opłaty eksploatacyjne). Biorąc pod uwagę ogólny wieloletni bilans nakładów i korzyści, kontrowersje te będą na pewno mniejsze. Aby sprawy te uporządkować, niezbędna jest zmiana systemu opłat związanych z wydobywaniem kruszyw spod wody. Zmiany te uwzględnia rządowy projekt ustawy Prawo wodne. Porządkuje on też aspekty formalne wykonywanie niektórych urządzeń wodnych i na przykład podnoszone w interpelacji wykonywanie stawów rybnych będzie wymagało pozwolenia wodnoprawnego, bez względu na status własności gruntu oraz zamierzony sposób i rozmiar korzystania z wody.

   Odnośnie do problemu nielegalnego poboru kopalin należy nadmienić, że zarówno ustawa Prawo geologiczne i górnicze, jak i ustawa Prawo wodne zawierają przepisy karne dotyczące odpowiednio przypadków prowadzenia działalności bez wymaganej prawem koncesji oraz bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Ponadto przypadki niezgodnej z prawem działalności podlegają odpowiednim uregulowaniom prawa karnego.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Marek Michalik

   Warszawa, dnia 27 kwietnia 2001 r.