Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie prywatyzacji majątku narodowego w woj. podlaskim

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z interpelacją poselską pana posła Krzysztofa Jurgiela w sprawie prywatyzacji majątku narodowego w woj. podlaskim, przesyłam następujące informacje:

   Ad 1. Z danych posiadanych przez Ministerstwo Skarbu Państwa wynika, że do dnia 31 sierpnia 2000 r. z rejestru przedsiębiorstw państwowych w woj. podlaskim wykreślonych zostało, w wyniku działań prywatyzacyjnych, 125 przedsiębiorstw państwowych, w tym poprzez komercjalizację 32 przedsiębiorstwa, prywatyzację bezpośrednią 66 przedsiębiorstw, likwidację z art. 19 ustawy o przedsiębiorstwach państwowych 27 przedsiębiorstw.

   Imienną listę przedsiębiorstw państwowych wykreślonych z rejestru pp z woj. podlaskiego oraz spółek, w których skarb państwa posiada akcje/udziały z podaniem nazwy przyjętej przez spółkę i procentowym udziałem skarbu państwa, zamieszczono w załącznikach do niniejszego pisma.

   Ad 2. Prywatyzacji zgodnie z przepisami prawnymi regulującymi proces przekształceń własnościowych może być poddane każde przedsiębiorstwo państwowe, bez względu na jego wielkość, rentowność czy pozycję na rynku. Zastosowanie określonej metody prywatyzacji uzależnione jest od wielkości przedsiębiorstwa, jego sytuacji finansowej, powiązania z działalnością rolniczą oraz znaczenia gospodarczego i strategicznego przedsiębiorstwa.

   Podstawowe formy prywatyzacji to:

   1. Przekształcenie przedsiębiorstwa państwowego w spółkę skarbu państwa (komercjalizacja), a następnie sprywatyzowanie poprzez udostępnienie akcji/udziałów osobom trzecim.

   2. Prywatyzacja bezpośrednia, czyli przekazanie przedsiębiorstwa nowemu właścicielowi, który staje się następcą prawnym przedsiębiorstwa państwowego.

   Specyficzną formę przekształceń własnościowych stanowi również likwidacja przedsiębiorstwa państwowego z art. 19 ust. o przedsiębiorstwach państwowych, która prowadzi do skutecznej z reguły sanacji ˝zdrowej˝ części przedsiębiorstwa i utrzymania zatrudnienia.

   Prywatyzacja pośrednia

   Z 32 przedsiębiorstw państwowych przekształconych w jednoosobowe spółki skarbu państwa akcje/udziały w 11 spółkach zostały udostępnione poprzez prywatyzację pośrednią, 12 spółek zostało wniesionych do NFI, natomiast 3 spółki zostały objęte bankowym postępowaniem ugodowym.

   Prywatyzacją pośrednią zostały objęte duże i średnie przedsiębiorstwa w większości o stosunkowo dobrych wynikach ekonomicznych i o znacznej wartości rynkowej.

   Opis sytuacji ekonomiczno-finansowej spółek prywatyzowanych pośrednio zamieszczono w załączniku nr 4.*)

   Akcje 12 spółek zostały w ramach uczestnictwa w programie NFI wniesione do narodowych funduszy inwestycyjnych.

   Sytuacja ekonomiczna podmiotów w chwili wniesienia do programu była stosunkowo dobra. Spółki te znajdowały się jednak u progu poważnych działań restrukturyzacyjnych, które musiały pociągnąć zmiany w przychodach i wyniku finansowym netto. W przypadku większości spółek dzięki przeprowadzonej restrukturyzacji wzrosły przychody, a wynik pozostał dodatni, jak np. w spółkach branży budowlanej czy drzewnej. Stabilizuje się również kondycja spółek przemysłu lekkiego, który przeszedł zapaść w rezultacie kryzysu rosyjskiego, w szczególności ˝Fasty˝ i ˝Biruny˝. Niestety, w dalszym ciągu nie jest dobra sytuacja ZPP ˝Pasmanta˝, która ma trudności ze sprostaniem nowym warunkom na wysoko konkurencyjnym rynku produkowanych przez nią wyrobów. Natomiast dwie spółki z programu NFI są notowane na GPW (PEPEES SA i Zakłady Płyt Wiórowych SA w Grajewie) oraz jedna spółka na CTO (ZNTK w Łapach).

   Prywatyzacja spółek w 3 przypadkach dokonała się jako element bankowego postępowania ugodowego na podstawie ustawy o restrukturyzacji finansowej przedsiębiorstw i banków. Są to: BIAZET SA, Fabryka Urządzeń Mechanicznych ˝Spomasz˝ SA, Zakłady Przemysłu Wełnianego ˝E.Plater˝ SA. Spółki te już w momencie przekształcenia miały bardzo trudną sytuację ekonomiczną, zamiana wierzytelności na akcje dawała im możliwość poprawy płynności finansowej.

   Prywatyzacja bezpośrednia w trybie art. 37 ustawy o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych oraz art. 39 ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych.

   Prywatyzacją bezpośrednią objęto przedsiębiorstwa o bardzo zróżnicowanej sytuacji ekonomicznej.

   W drodze sprzedaży lub wniesienia przedsiębiorstwa do spółki z udziałem skarbu państwa obejmowano w większości przedsiębiorstwa słabsze, dla których szansę rozwoju i przetrwania na konkurencyjnym rynku stanowiło znalezienie inwestora strategicznego, który wniesie do przedsiębiorstwa nowe technologie, rynki zbytu, lub też inwestora pasywnego, który poprzez dokapitalizowanie podmiotów stworzy warunki do odzyskania zdolności do generowania zysków. Podmioty te, objęte i wzmocnione przez inwestorów, podjęły działalność w nowej formie prawnej i tylko nieliczne z nich nie potrafiły sprostać wymogom gospodarki rynkowej.

   W trybie tzw. leasingu pracowniczego - najpopularniejszej ścieżce prywatyzacji bezpośredniej - czyli poprzez oddanie przedsiębiorstwa do odpłatnego korzystania spółce z udziałem pracowników, przekształcano wyłącznie przedsiębiorstwa o dobrej kondycji ekonomicznej. Efektywność tej ścieżki należy ocenić bardzo wysoko. Na 38 sprywatyzowane przedsiębiorstwa tylko w jednym przypadku (Zakład Drzewny ˝Drewnu˝ w Nurcu Stacji) konieczne było rozwiązanie umowy leasingowej i znalezienie nabywcy dla przejętego przez skarb państwa majątku.

   Likwidacja z przyczyn ekonomicznych na podstawie art. 19 ustawy o przedsiębiorstwach państwowych.

   Likwidacja na podstawie art. 19 ustawy z 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych, zwana również likwidacją upadłościową lub likwidacją z przyczyn ekonomicznych, przeprowadzana jest w przedsiębiorstwach prowadzących działalność gospodarczą ze stratą i nierokujących szans uzyskania dodatniego wyniku finansowego.

   Sytuacja ekonomiczna większości przedsiębiorstw poddawanych likwidacji była na tyle zła, że dalsze funkcjonowanie w dotychczasowej formie nie znajdowało uzasadnienia. Najbardziej efektywną strategią likwidacji nierentownych przedsiębiorstw, ukierunkowaną na kontynuację działalności w nowych formach własności, jest sprzedaż zorganizowanych części majątku inwestorom zewnętrznym, połączona ze sprzedażą tej części, którą nie jest zainteresowany główny nabywca. Dlatego też nie zawsze decyzja organu założycielskiego o likwidacji musiała oznaczać kasację podmiotu gospodarczego poprzez zbycie poszczególnych jego składników majątkowych.

   Wielu likwidatorów przedsiębiorstw znajdowało nabywcę dla całego przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanych części, ratując w ten sposób podmiot gospodarczy i miejsca pracy. W ten sposób utrzymano np. ˝Centralę Nasienną˝ w Szepietowie. Składniki majątku innych przedsiębiorstw, zbywane przez likwidatorów, trafiały często do prywatnych przedsiębiorców, wspierając tzw. prywatyzację założycielską. Nierzadko również zasilały przedsiębiorstwa tej samej branży, które sprawniej przeprowadziły procesy dostosowawcze do warunków gospodarki rynkowej. Przykładem tego jest spółka leasingowa ˝Damex˝ w Białymstoku, której park maszynowy w znacznej części został zmodernizowany dzięki nabyciu środków trwałych od likwidatorów i syndyków przedsiębiorstw, które stanowiły wcześniej ich konkurencję.

   Opis sytuacji ekonomiczno finansowej wybranych spółek opisano w załączniku nr 4 do niniejszego pisma.*)

   Ad 3. Podmioty gospodarcze powstałe w wyniku prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych funkcjonują jako spółki prawa handlowego.

   Z zasady formę spółki akcyjnej przyjmują większe podmioty gospodarcze, co wiąże się także z wyższymi wymogami kapitałowymi. Dlatego też spółki powstałe w wyniku komercjalizacji przedsiębiorstw państwowych funkcjonują w przeważającej większości jako spółki akcyjne, tylko nieliczne funkcjonują jako spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

   Podmioty powstałe w wyniku prywatyzacji bezpośredniej to w większości spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i tylko w kilku przypadkach są to spółki akcyjne. Formę prawną przyjętą przez poszczególne spółki podano przy nazwach spółek.

   Ad 4. W wyniku komercjalizacji skarb państwa obejmuje w nowo powstałej jednostce akcje lub udziały, które następnie udostępnia osobom trzecim. Udział skarbu państwa w poszczególnych podmiotach prywatyzowanych pośrednio podano przy nazwach spółek w załączniku nr 1 do niniejszego pisma*).

   Natomiast w wyniku prywatyzacji bezpośredniej, skarb państwa obejmuje akcje/udziały tylko w przypadku wniesienia przedsiębiorstwa do spółki. Udział skarbu państwa w przedsiębiorstwach sprywatyzowanych poprzez wniesienie przedsiębiorstwa do spółki podano w załącznik nr 2.

   Ad 5. W trakcie procesu prywatyzacyjnego znajdują się:

   - Polmos Białystok SA, który zostanie sprywatyzowany w trybie prywatyzacji kapitałowej poprzez zbycie pakietu akcji wybranemu inwestorowi. Zaoferowany zostanie pakiet akcji od 10% do 65%. Planuje się opublikowanie zaproszenia do rokowań w sprawie sprzedaży akcji w grudniu 2000 r., a sprzedaż akcji w II kwartale 2001 r.,

   - Elektrociepłownia Białystok SA - proces prywatyzacji znajduje się obecnie na etapie analizowania ofert wiążących złożonych przez potencjalnych inwestorów w trybie publicznego zaproszenia do rokowań. Termin zakończenia I etapu prywatyzacji spółki planowany jest jeszcze w tym roku.

   Spośród spółek należących do programu NFI akcje spółki Sokółka Okna i Drzwi SA zostaną przeniesione pod warunkiem uzyskania zezwolenia ministra spraw wewnętrznych i administracji. W przypadku ZPB Fasty-Holding SA udział skarbu państwa w kapitale akcyjnym tej spółki na poziomie 43,36% wynikał z objęcia akcji nowej emisji w zamian za wierzytelności wobec skarbu państwa. W rezultacie zawartej umowy wszystkie akcje skarbu państwa zostały opłacone. Obecny udział w wysokości 26,35% wiąże się z czasowym posiadaniem przez skarb państwa akcji imiennych (objętych w zamian za wierzytelności spółki wobec skarbu państwa), które na podstawie zawartej umowy zostaną przeniesione po odbyciu zwyczajnego walnego zgromadzenia akcjonariuszy spółki, zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za 2000 r.

   W przypadku pozostałych spółek należących do programu NFI, w których skarb państwa posiada jeszcze akcje, prywatyzacja uzależniona jest zarówno od poprawy ich kondycji ekonomicznej, jak i popytu inwestorów oraz od stopnia atrakcyjności zaproponowanych przez nich warunków nabycia akcji. (Należy przy tym zauważyć, że skarb państwa jest w każdym przypadku akcjonariuszem mniejszościowym i nie ma możliwości negocjowania pakietu inwestycyjnego i socjalnego). Zakończenie prywatyzacji tych spółek powinno nastąpić nie później niż z chwilą ustawowego zakończenia programu NFI.

   W trakcie prywatyzacji bezpośredniej znajduje się Przedsiębiorstwo Transportowo-Spedycyjne w Białymstoku, które zgodnie z art. 39.1.2 ustęp o kippp zostanie wniesione do spółki.

   Ad 6. Ministerstwo Skarbu Państwa planuje zgodnie z przyjętym dokumentem pt. ˝Zintegrowany harmonogram prywatyzacji sektora elektroenergetycznego i wprowadzenia rynku energii elektrycznej˝ rozpoczęcie w 2002 r. procesu prywatyzacji Białostockiego Zakładu Energetycznego SA.

   Zgodnie z ustawą o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych głównym inicjatorem działań prywatyzacyjnych w przedsiębiorstwach państwowych jest dyrektor przedsiębiorstwa lub organ założycielski, którym dla zdecydowanej większości przedsiębiorstw jest wojewoda podlaski. Z informacji uzyskanych od wojewody wynika, że 26 przedsiębiorstw państwowych objętych jest przygotowaniami do prywatyzacji bezpośredniej.

   Do rezerwy uwłaszczeniowej wojewoda podlaski zgłosił 14 przedsiębiorstw, z tego 6 PKS.

   Łącznie liczba czynnych przedsiębiorstw państwowych pod nadzorem wojewody podlaskiego wynosi 44.

   Pełniejsze informacje o planowanych działaniach prywatyzacyjnych w przedsiębiorstwach państwowych posiada wojewoda podlaski, który jest organem założycielskim dla przedsiębiorstw państwowych.*)

   Z poważaniem

   Minister

   Andrzej Chronowski

   Warszawa, dnia 10 października 2000 r.