Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie kosztów kształcenia lekarzy cudzoziemców odbywających staż podyplomowy lub specjalizację w Polsce, ponoszonych przez publiczne zakłady opieki zdrowotnej

   Szanowny Panie Marszałku! Z upoważnienia prezesa Rady Ministrów pragnę zająć stanowisko w sprawie interpelacji pana posła Alfreda Owoca, dotyczące zasadności obciążenia publicznych zakładów opieki zdrowotnej kosztami kształcenia lekarzy cudzoziemców odbywających staż podyplomowy lub specjalizację w Polsce.

   Cudzoziemcy pobierający naukę w naszym kraju posiadają różny status pobytu. Generalnie można ich podzielić na dwie grupy:

   I. Posiadający zgodę na osiedlenie się w naszym kraju, lub ci, którzy uzyskali status uchodźcy (legitymują się dokumentami stałego pobytu na terenie danego województwa);

   II. Przebywający na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy pobytowej na czas oznaczony.

   Przepisy prawne dają różne możliwości pobierania nauki i szkolenia podyplomowego dla obu grup.

   Ad I. Ustawa z dnia 21 stycznia 2000 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej (DzU nr 12, poz. 136) w art. 15 pkt b ust. 4 zdecydowała, iż ˝organizacja i zapewnienie odbycia stażu podyplomowego dla osób mających stałe miejsce zamieszkania na obszarze województwa, absolwentów studiów lekarskich i lekarsko-stomatologicznych, zamierzających wykonywać zawód na obszarze RP jest zadaniem marszałka województwa z zakresu administracji rządowej˝.

   Powyższe oznacza, iż cudzoziemiec posiadający zezwolenie na osiedlenie się na obszarze województwa, a również ten, który posiada status uchodźcy i posiada stałe miejsce zamieszkania, odbywa staż na zasadach dotyczących obywateli polskich (otrzymuje etat stażowy). Powyższe wchodzi w życie niestety dopiero od 1 stycznia 2001 r. W związku z tym wyżej wymienieni cudzoziemcy od 1 października 2000 r. do 1 stycznia 2001 r. odbywają staż bez środków finansowych, tzn. na zasadach ˝bez świadczeń˝. Również koordynatorzy stażu nie otrzymują do dnia 1 stycznia 2001 r. za tych stażystów stosownego wynagrodzenia (ryczałtu). Pewne jest jednak, że sprawa szkolenia podyplomowego tej grupy obcokrajowców została jasno określona i rozwiązana perspektywicznie.

   Idea ta znalazła również odzwierciedlenie w nowym zapisie § 27 zmieniającego rozporządzenie w sprawie stażu podyplomowego lekarza, lekarza stomatologa (DzU nr 81, poz. 918), gdzie ust. 2 otrzymał brzmienie: ˝cudzoziemiec posiadający zezwolenie na osiedlenie się, lub który uzyskał status uchodźcy, odbywa staż na zasadach obowiązujących obywateli polskich˝.

   § 25 zaś podaje szczegóły rozdziału i zapewnienia środków finansowych placówkom służby zdrowia w celu organizacji stażu dla osób mających stałe zamieszkanie na obszarze danego województwa.

   Przyjącie na staż obcokrajowca z tej grupy (do 1 stycznia 2001 r.) ma charakter umowy cywilnoprawnej. Zgodnie z cytowanym rozporządzeniem minister zdrowia nie jest zobowiązany takiemu cudzoziemcowi wydawać zezwolenia na staż i nie bierze udziału w uzgodnieniach finansowej strony odbywania tego stażu. (Od 1 stycznia 2001 r. cudzoziemiec ten otrzyma etat stażowy!).

   Podobnie wygląda sprawa podjęcia specjalizacji przez obcokrajowca z tej grupy. Po spełnieniu wymogów kwalifikacyjnych do podjęcia specjalizacji w Polsce, określonych w rozporządzeniu ministra zdrowia i opieki społecznej z dnia 25 marca 1999 r. w sprawie specjalizacji lekarzy i lekarzy stomatologów (DzU nr 31, poz. 302), obcokrajowiec podejmuje specjalizację na zasadach analogicznych jak obywatele polscy.

   Podobnie jak przy podjęciu stażu, pracodawca najczęściej zawiera z nim umowę cywilnoprawną w sprawie szkolenia specjalizacyjnego w danej jednostce, na czas określony długością trwania specjalizacji.

   Ad 2. Inne umocowania prawne posiadają obcokrajowcy przebywający w Polsce na czas określony.

   Cudzoziemiec posiadający kartę czasowego pobytu (§ 27 ust. 1 rozporządzenia ministra zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie stażu podymplomowego lekarza, lekarza stomatologa), odbywa staż wyłącznie w szpitalu klinicznym lub instytucie stomatologii AM, po uzyskaniu zgody ministra zdrowia na powyższe, na zasadach finansowych określonych przez ministra edukacji narodowej rozporządzeniem z dnia 31 października 1991 r. w sprawie form i warunków podejmowania i odbywania studiów przez osoby niebędące obywatelami polskimi i uczestniczenia tych osób w badaniach naukowych i szkoleniowych oraz zasad odpłatności za studia i szkolenia (MP nr 34, poz. 253 z późn. zm.). Przedmiotowe rozporządzenie przewiduje trzy formy finansowania szkoleń:

   - stypendium RP,

   - odpłatność dewizowa,

   - bez odpłatności dewizowej i świadczeń stypendialnych.

   W skali całego kraju 87 cudzoziemców, przebywających na czas określony, uzyskało zgodę ministra zdrowia na podjęcie stażu podyplomowego lekarza, lekarza stomatologa od 1 października 2000 r. (na okres 13 miesięcy dla lekarzy i 12 miesięcy dla lekarzy stomatologów) w szpitalach klinicznych lub instytutach stomatologii AM, gdzie wcześniej zostało uzgodnione dla nich miejsce szkolenia. W postępowaniu zaś konkursowym dla obcokrajowców ubiegających się o podjęcie specjalizacji w Polsce (sesja od 15 maja 2000 r. do 15 lipca 2000 r.) jedynie 33 cudzoziemców w skali kraju otrzymało zgodę ministra na powyższe.

   Większość tych osób uzyskało stypendium RP na realizację stażu (specjalizacji) w Polsce.

   Staż podjęli głównie tegoroczni absolwenci polskich uczelni, którzy również na zasadach stypendialnych studiowali w naszym kraju. Zgodę na podjęcie szkolenia na wyżej wymienionych zasadach finansowych uzyskali od Międzyresortowej Komisji do Spraw Kwalifikowania Cudzoziemców na studia w Polsce. Ich określony pobyt związany ze szkoleniem w naszym kraju jest konsekwencją umów międzynarodowych i zobowiązań wcześniej ustalonych i podpisanych przez rząd. Ukończenie stażu w kraju kończenia studiów pozwoli im ubiegać się o samodzielne prawo wykonywania zawodu lekarza po powrocie do (swojego) innego państwa.

   Specjalizację podejmują nieliczni obcokrajowcy. Obserwuje się spadek zainteresowania cudzoziemców szkoleniem podyplomowym w Polsce. Być może wynika to z faktu wzrostu kosztów utrzymania w naszym kraju, zwłaszcza w dużych miastach akademickich (bo tylko w takich mogą podejmować kształcenie), jak również faktem, iż okres kształcenia w poszczególnych dziedzinach jest generalnie dłuższy niż w krajach UE.

   Każdy obcokrajowiec z tej grupy przedkłada ministrowi zdrowia zgodę ze szpitala klinicznego lub instytutu stomatologii na przyjęcie na staż. Pomimo to, po rozpoczęciu szkolenia napływają do naszego urzędu liczne zapytania i postulaty o wskazanie instytucji, która będzie refundować koszty kształcenia placówce szkolącej. W tym przypadku minister zdrowia powołuje się na zobowiązania rządu polskiego w tym przedmiocie, jak też fakt obowiązku świadczenia usług dydaktycznych, zwłaszcza przez szpitale kliniczne i instytuty stomatologii, co znajduje odzwierciedlenie w statutach tych jednostek.

   W konkluzji należy zwrócić uwagę na skalę problemu:

   - 87 obcokrajowców z czasowym pobytem w Polsce, w stosunku do ok. 2700 obywateli polskich podjęło staż lekarski i stomatologiczny od 1 października br. Są to głównie stypendyści RP, tegoroczni absolwenci polskich uczelni medycznych,

   - 33 obcokrajowców z czasowym pobytem w Polsce, w stosunku do 3313 miejsc specjalizacyjnych przyznanych przez ministra zdrowia dla obywateli polskich, podjęło szkolenie specjalizacyjne w jednostkach klinicznych w sesji do 15 lipca br.

   Przy tym należy zaznaczyć, iż każdy cudzoziemiec przedłożył ministrowi zdrowia zgodę ze szpitala klinicznego (instytutu stomatologii) na przyjęcie go na daną formę kształcenia podyplomowego, z określeniem uzgodnionych warunków finansowych odbywania tego szkolenia.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Elżbieta Hibner

   Warszawa, dnia 26 października 2000 r.