Debaty sejmowePierwsza Kadencja

Odpowiedź na interpelację w sprawie prawa do urlopu obywateli polskich pracujących na terenie Niemiec

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z przekazaną przez pana marszałka interpelacją pana posła Zdzisława Kałamagi w sprawie prawa do urlopu polskich pracowników, którzy zawarli umowę z polskim pracodawcą i czasowo zatrudniani są na terenie Niemiec uprzejmie informuję, co następuje:

   1. Odnosząc się do pierwszego pytania nie można w obecnym, bardzo skomplikowanym stanie prawnym jednoznacznie odpowiedzieć, czy niemieckie przepisy o urlopach wypoczynkowych dla branży budowlanej mogą mieć zastosowanie do polskich pracowników oddelegowanych przez ich polskich pracodawców do realizacji umów o dzieło w RFN.

   Zasady realizacji ww. umów o dzieło określa umowa między rządem Rzeczypospolitej Polskiej a rządem Republiki Federalnej Niemiec o oddelegowaniu pracowników polskich przedsiębiorstw do realizacji umów o dzieło, sporządzona w Bonn w dniu 31 stycznia 1990 r. (DzU z dnia 16 września 1994 r.). W umowie nie dokonano generalnie wyboru, jakie prawo (jakiego państwa) będzie miało zastosowanie do pracowników polskich zatrudnionych przez polskie firmy budowlane w celu realizacji umów o dzieło w RFN.

   Jednie w art. 4 umowy uzgodniono, że ˝Zezwolenie na pracę będzie udzielone pracownikowi polskiego przedsiębiorstwa oddelegowanemu do pracy w ramach umowy o dzieło, jeżeli: (...) b) jego wynagrodzenie wynikające z umowy, łącznie z częścią wypłacaną w związku z zatrudnianiem za granicą, będzie odpowiadać wynagrodzeniu, jakie przewidują za wykonanie porównywalnej pracy niemieckie układy zbiorowe˝.

   Z dniem 1 stycznia 1999 r. weszły w życie w RFN zmiany w ustawie o pracownikach delegowanych, które m.in. nakładają na pracodawców zagranicznych realizujących usługi budowlane w RFN obowiązek przynależności do kas urlopowych ULAK. Strona niemiecka stoi na stanowisku, że porównywalność warunków działania firm polega nie tylko na zapewnieniu co najmniej takiej samej płacy minimalnej, lecz także takich samych warunków socjalnych, w tym przypadku praw urlopowych (także co do wymiaru urlopu, jak i wysokości wypłacanych dodatków urlopowych).

   Ponieważ powyższe regulacje niemieckie (obok innych wcześniej wprowadzonych) oznaczały kolejne dodatkowe obciążenie dla polskich firm działających w RFN, ministerstwo podjęło stosowne interwencje, a polskie firmy złożyły pozwy w sądach niemieckich.

   Wobec braku zmiany stanowiska strony niemieckiej (chodzi tu o regulacje ustawowe) zwróciłem uwagę w piśmie do premiera RP, że wyczerpane zostały aktualnie możliwości rozstrzygnięcia zaistniałych problemów, w tym kolizji systemów prawnych, w drodze działań na szczeblu pełnomocników umowy. Powyższe kwestie stały się w efekcie przedmiotem korespondencji szefów rządów obu krajów. Nie doprowadziło to niestety do zmiany regulacji niemieckich, odnoszących się zresztą do wszystkich krajów realizujących poprzez swoje firmy usługi budowlane w RFN. Wszczęte sprawy sądowe są w toku i brak jest aktualnie prawomocnych orzeczeń sądów niemieckich w kontekście obligatoryjnej przynależności do ULAK.

   Odwołując się w tym stanie rzeczy do prawa międzynarodowego należy stwierdzić, co następuje:

   Jeżeli umowa międzynarodowa nie dokonuje wyboru prawa, wówczas zastosowanie mają postanowienia przepisów art. 32 i 33 ustawy z dnia 12 listopada 1965 r. Prawo międzynarodowe prywatne (DzU nr 46, poz. 290).

   Stosownie do treści tych przepisów, jeżeli:

   - strony nie dokonały wyboru prawa, stosunek pracy podlega prawu państwa, w którym strony w chwili powstania tego stosunku mają miejsce zamieszkania albo siedzibę;

   - praca jest, była, lub miała być wykonana w przedsiębiorstwie pracodawcy, rozstrzyga zamiast miejsca zamieszkania albo siedziby - siedziba przedsiębiorstwa;

   - strony nie mają miejsca zamieszkania albo siedziby w tym samym państwie i nie dokonały wyboru prawa, stosuje się prawo państwa, w którym praca jest, była, lub miała być wykonana.

   Obowiązywanie trybu ULAK (kas urlopowych budownictwa niemieckiego) pracowników polskich zatrudnionych przez polskie firmy realizujące kontrakty na terenie Niemiec wynika z ustawy o obowiązkowych warunkach pracy przy wykonywaniu usług przekraczających granicę (ustawa o delegowaniu pracobiorców - AEntG). Istotną częścią tej ustawy jest postanowienie, że umowy zbiorowe dotyczące urlopu, procedury urlopowej i minimalnej płacy znajdują również zastosowanie wobec pracodawcy z zagraniczną siedzibą zakładu, jeśli deleguje on pracobiorców do wykonywania działalności budowlanej w Niemczech. Wymienione umowy zbiorowe zostały ogłoszone przez federalnego ministra pracy i spraw socjalnych jako ogólnie obowiązujące.

   2. W odpowiedzi na pytanie drugie odnośnie do różnic między polskim a niemieckim ustawodawstwem w zakresie urlopów wypoczynkowych pozwalam sobie przesłać stosowne zestawienie.

Polskie prawo pracy Przepisy ULAK wg stanu ze stycznia 1989 r. Różnice

1 Prawo do pierwszego urlopu 1/2 urlopu po 6 miesiącach pracy 1 dzień po 12 dniach zatrudnienia do 6 dni

2 Prawo do urlopu rocznego 18 dni po przepracowaniu 1 roku20 dni po 6 latach pracy26 dni po 10 latach pracy 30 dni urlopu już w pierwszym roku zatrudnienia 12 dni10 dni4 dni

3 Urlop udzielany za każdy rozpoczęty miesiąc zatrudnienia - 1/12 urlopu rocznego 1 dzień urlopu po przepracowaniu 12 roboczodni

4 Dni robocze łącznie z sobotami pracującymi bez sobót

5 Wynagrodzenie urlopowe 26 pełnopłatnych dni urlopu = w przypadku 26 urlopu stanowi to 10,35% wynagrodzenia rocznego. Podstawa obliczenia: średnie wynagrodzenie z 3 miesięcy 30 dni urlopu + 25% dopłaty uzupełniającej14,24% rocznego wynagrodzenia 3,90%

6 Wypłata za niewykorzystany urlop W przypadku:- zakończenia stosunku pracy,- powołania do wojska,- oddelegowania do pracy poza granice państwa Jeżeli:- praca w Niemczech została zakończona, a współpracownik opuścił Niemcy na okres dłuższy aniżeli 3 miesiące;- pracobiorca pracował w Niemczech dłużej aniżeli 3 miesiące poza branżą budowlaną

7 Kto wypłaca gratyfikacje urlopowe Pracodawca Pracodawca na rzecz niemieckich pracobiorcówPracodawca ma w stosunku do ULAK prawo żądania zwrotuULAK dla pracobiorców zagranicznychPracownicy krajowi i zagraniczni muszą poprzez składki finansować wypłaty i zwroty realizowane przez ULAK

8 Kto uiszcza opłaty z tytułu skierowania (do pracy) Pracodawca Pracobiorca

9 Urlop został przed wysłaniem do Niemiec wykorzystany w Polsce W danym roku nie przysługuje już płatny urlop ULAK chce pracobiorcy wypłacić różniecę między polską a niemiecką gratyfikacją urlopową.Pracodawca w stosunku do ULAK ma prawo do naliczania należności

   Podsekretarz stanu

   Irena Boruta

   Warszawa, dnia 10 sierpnia 1999 r.