Odpowiedź na interpelację w sprawie rozliczenia przychodów i kosztów w podatku dochodowym w obrocie wierzytelnościami
  Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację posła na Sejm RP pana Romualda Ajchlera z dnia 30 marca 2000 r., przekazaną ministrowi finansów przy piśmie z dnia 5 kwietnia 2000 r., nr DSPR 4401-107/00, uprzejmie wyjaśniam:
  1. W przypadku uzyskiwania przez podmioty gospodarcze, będące osobami prawnymi, przychodów z tytułu obrotu wierzytelnościami, kosztami uzyskania przychodu, stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (DzU z 1993 r. nr 106, poz. 482 z późn. zm.), są wydatki poniesione na zakup wierzytelności, natomiast przychodami - w myśl art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy - są kwoty uzyskane z ich sprzedaży lub, w razie dochodzenia przez ten podmiot wykonania zobowiązania od dłużnika, kwota odzyskanej wierzytelności.
  Wydatek na nabycie wierzytelności stanowi koszt uzyskania przychodu w całości (lub w odpowiedniej części) w dacie faktycznego otrzymania przychodu, tj. ściągnięcia nabytej wierzytelności (w całości lub w odpowiedniej części) albo uzyskania ceny z jej sprzedaży. Wówczas dopiero bowiem wydatek ten pozostaje w związku z otrzymanym przychodem.
  Stosownie do art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy nie uważa się za koszty uzyskania przychodów strat z tytułu sprzedaży wierzytelności, chyba że wierzytelność ta uprzednio, na podstawie art. 12 ust. 3 została zarachowana jako przychód należny. Z uwagi na fakt, iż kwota nabytej wierzytelności nie jest u nabywcy przychodem należnym, strata powstała w wyniku jej sprzedaży nie jest kosztem uzyskania przychodu.
  Opierając się na art. 16 ust. 1 pkt 25 i 26 ustawy - kosztu uzyskania przychodu nie stanowi strata powstała w wyniku niemożności wyegzekwowania od dłużnika wierzytelności w pełnej wysokości. Ewentualna rezerwa utworzona na niewyegzekwowaną część wierzytelności również nie może być uznana za koszt uzyskania przychodu, nawet w razie zaistnienia prawdopodobieństwa nieściągalności wierzytelności, z uwagi na fakt, że kwota wierzytelności nie została uprzednio zarachowana jako przychód należny. Także umorzenie wierzytelności, stosownie do art. 16 ust. 1 pkt 44 ustawy, nie może spowodować zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wierzycieli kwoty umorzonej wierzytelności.
  Jeżeli zaś chodzi o zasądzone koszty sądowe, koszty zastępstwa procesowego i inne koszty procesu - nawet jeżeli nie zostały jeszcze faktycznie wyegzekwowane od dłużnika - u wierzyciela są przychodem należnym stosownie do art. 12 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w momencie uprawomocnienia się wyroku zasądzającego daną wierzytelność i orzekającego o zwrocie kosztów procesowych do wysokości zasądzonej w tym wyroku. Jednocześnie u wierzyciela koszty procesu, w wysokości zasądzonej przez sąd, zaliczane są do kosztów uzyskania przychodu zgodnie z art. 15 ust. 1 ww. ustawy; natomiast wpłacona przez wierzyciela zaliczka na poczet czynności komorników jest kosztem uzyskania przychodu w momencie uprawomocnienia się postanowienia komornika o kosztach egzekucji lub postanowienia, o którym mowa w art. 824 § 1 pkt 3 K.p.c. W momencie zaś zwrotu tej zaliczki powstaje u wierzyciela przychód - stosownie do art. 12 ust. 1 ww. ustawy.
  2. Jeżeli osoba fizyczna prowadzi działalność gospodarczą polegającą na obrocie wierzytelnościami, to działalność ta stanowi źródło przychodów, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jedn. - DzU z 2000 r. nr 14, poz. 176 i nr 22, poz. 270). W myśl tego przepisu źródłem przychodów jest pozarolnicza działalność gospodarcza, w tym również wykonywanie wolnego zawodu, z wyjątkiem działalności wykonywanej osobiście.
  Konsekwencją tego, stosownie do art. 44 ust. 1 ustawy o podatko dochodowym od osób fizycznych, jest obowiązek składania deklaracji na zaliczkę miesięczną na podatek dochodowy (PIT-5) i odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy.
  Przedstawiając powyższe, wyrażam nadzieję, iż przekazane wyjaśnienia przyjmie pan poseł do aprobującej wiadomości.
  Podsekretarz stanu
  Jan Rudowski
  Warszawa, dnia 26 kwietnia 2000 r.
- Interpelacja w sprawie wysokości cen biletów komunikacji publicznej w Polsce
- Interpelacja w sprawie rozporządzenia ministra środowiska z 2002 r. wprowadzającego normy ekologiczne dla nieruchomości
- Interpelacja w sprawie oddłużenia samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej oraz ich restrukturyzacji
- Interpelacja w sprawie pilnego podjęcia działań niezbędnych do poprawy bezpieczeństwa w tunelu kolejowym przy stacji Tunel na linii kolejowej Warszawa-Kraków
- Interpelacja w sprawie interpretacji przepisów dotyczących możliwości odliczania naliczanego przez urząd celny podatku VAT będącego składnikiem długu celnego