Odpowiedź na interpelację w sprawie naruszania dyscypliny budżetowej przez kierownictwo olsztyńskich placówek oświatowych
  Nawiązując do przesłanej przy piśmie z dnia 23 kwietnia 1998 r. nr SPS-0202-500/98 interpelacji pani poseł Danuty Ciborowskiej w sprawie naruszania dyscypliny budżetowej przez kierownictwa olsztyńskich placówek oświatowych, uprzejmie informuję, co następuje:
  1. Odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny budżetowej dotyczy wyłącznie osób winnych popełnienia czynów określonych w art. 57 ust. 1 ustawy Prawo budżetowe. Z interpelacji wynika, że kierownikom szkół zarzucono popełnienie czynu określonego w art. 57 ust. 1 pkt 9 tej ustawy, który jako naruszenie dyscypliny budżetowej określa pobranie z rachunku bankowego środków na wynagrodzenia w jednostce budżetowej lub jednostce gospodarki pozabudżetowej bez jednoczesnego opłacenia należnych składek na rzecz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i Funduszu Pracy. Przepis ten odnosi się wyłącznie do szczególnego kręgu adresatów - jednostek budżetowych i jednostek gospodarki pozabudżetowej. Dotyczy realizacji budżetu. Nakłada szczególny obowiązek (traktuje wyjątkowo i to na gruncie prawa budżetowego) na tych pracodawców, którzy na wypłatę wynagrodzeń i na opłacenie składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych i Fundusz Pracy przeznaczają środki publiczne objęte budżetem państwa bądź budżetami organów samorządu terytorialnego. Ustawodawca w przepisie tym jednoznacznie zagroził sankcją kierownictwom wszystkich jednostek budżetowych i gospodarki pozabudżetowej (państwowym i komunalnym). Przepis ten stanowi szczególne obostrzenie zasad opłacania składek FUS dotyczące pracodawców wypłacających wynagrodzenia ze środków publicznych. Komisje orzekające w sprawach o naruszenie dyscypliny budżetowej podkreślają, że zwłoka w zapłacie ciążących na jednostkach budżetowych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych stanowi nader częste naruszenie dyscypliny budżetowej i powoduje w konsekwencji także konieczność bezproduktywnego (z punktu widzenia jednostki budżetowej) opłacania pobieranych przez ZUS odsetek za zwłokę.
  2. Ze społecznego i ekonomicznego punktu widzenia czyn określony w omawianym wyżej przepisie ustawy polega na niewywiązywaniu się jednostki budżetowej (lub pozabudżetowej) z obowiązków wobec dotowanych funduszy celowych. Skutki takiego postępowania ponosi naprawdę nie fundusz, a skarb państwa. Niewywiązywanie się jednostek budżetowych z obowiązku opłacania składek na FUS i Fundusz Pracy zmusza bowiem do przekazywania tym funduszom większych dotacji z budżetu państwa (warunkujących terminowe wypłacenie emerytur i rent). Nieprzekazanie przez jednostkę budżetową składki oznacza więc, że ten sam wydatek ponosimy dwukrotnie: raz przekazując środki jednostce i drugi raz - przekazując środki funduszowi, daremnie oczekującemu na wpłaty jednostek finansowanych z budżetu.
  3. Egzekwowanie odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny budżetowej jest prawnym obowiązkiem regionalnej izby obrachunkowej. Odpowiedzialność ponoszą wyłącznie osoby, które popełniły czyn karalny w sposób zawiniony. Ustalenie co do winy ma dla sprawy kluczowe znaczenie. Postępowanie przed komisją jest dwuinstancyjne, obwinieni mają zagwarantowane prawo do obrony, wglądu w akta, korzystania z pomocy obrońcy. Minister finansów - w przypadku wydania orzeczenia sprzecznego z prawem, lub oczywiście niesłusznego - może orzeczenie takie uchylić. Prawomocne rozstrzygnięcie komisji orzekającej w sprawach o naruszenie dyscypliny budżetowej (po wyczerpaniu drogi kontroli instancyjnej) może być zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
  4. Obowiązujące zasady opłacania składek na ubezpieczenie społeczne są jednakowe dla wszystkich jednostek budżetowych i gospodarki pozabudżetowej. Jednakowe są też dla wszystkich jednostek zasady egzekwowania odpowiedzialności za naruszenie zasad realizacji budżetu. W pracach nad ustawą o finansach publicznych Ministerstwo Finansów nie przewiduje złagodzenia odpowiedzialności za czyny omawianego wyżej rodzaju popełniane w placówkach oświatowych finansowanych z budżetu państwa, czy z budżetów jednostek samorządu terytorialnego.
  Minister
  Leszek Balcerowicz
  Warszawa, dnia 7 maja 1998 r.
- Interpelacja w sprawie przygranicznych obszarów należących do Republiki Słowackiej będących własnością Wspólnoty Leśnej Urbarialnej w Lipnicy Wielkiej na Orawie
- Interpelacja w sprawie funkcjonowania zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności
- Interpelacja w sprawie przyznanych przez ministra finansów kwot subwencji oświatowych na 1999 r., w szczególności wskaźników subwencji przypadających na ucznia
- Interpelacja w sprawie braku środków finansowych na wdrożenie regulacji płacowych obowiązujących w związku z przyjęciem zmian w Karcie nauczyciela na przykładzie gmin w byłym woj. jeleniogórskim
- Interpelacja w sprawie działań dostosowawczych w zakresie stanu sanitarno-weterynaryjnego polskich zakładów mięsnych, mleczarskich i rybnych do standardów Unii Europejskiej po 30 kwietnia 2004 r.